JORTKELDER.NL

Laten we maar meteen beginnen met wat iedereen - vooral het jaloerse, zelf schnabbels afschuimende journalistentuig - altijd wil weten: wat vangt het? Da's nog niet helemaal duidelijk, simpelweg omdat ik niet hou van contracten - er staat niets op papier, ik heb reclameman Eugène Roorda gewoon een hand gegeven. Dat kun je doen met Friezen. Bovendien is geld voor mij minder belangrijk dan enige assistentie van de bank bij het realiseren van mijn recente dromen, zijnde een loft aan de gracht en een huis aan het strand.

Toen RvB-lid Gert van Wakeren onlangs informeerde hoe we dat allemaal gaan regelen, suggereerde ik voor het gemak: 'Gert, ik doe het wel gratis in ruil voor een sportief kredietlijntje.' In een van de filmpjes rep ik nu nonchalant over 'een tonnetje'. Da's het zo'n beetje waard, exclusief de extra's. Veel geld voor, voorlopig, twee filmpjes. Maar zeker niet overbetaald. (Jan Mulder was voor naar verluidt 1 miljoen het gezicht van de Postbank. Kreeg Albert Verlinde voor zijn rolletje in een KPN-commercial niet drie ton? En buurvrouw Wendy zal het aanprijzen van chips, wasmiddelen en fitness-programma's ook niet zondermeer pro deo doen.) Bovendien: voor die centen hoef ik het niet te doen. Dat tonnetje is minder dan eenzesde van het bedrag dat ik jaarlijks toucheer voor tv-werk, stukjes schrijven, optredens en dagvoorzitterschappen. Schandalig betaald, ben ik met u eens, maar iemand moet het doen. En kunnen.

Laat het een geruststellende gedachte zijn dat ik al die duiten onmiddellijk weer spendeer aan uiterst nuttige zaken als maatpakken, vierwielers, vrouwen en ander zinloos vertier. Nog een geruststelling: het kan altijd erger. Neem de vroeg (maar niet onverwacht) gesneefde voetbalplayboy George Best, die over zijn opmerkelijke levenstijl en daardoor verdampte miljoenen ooit opmerkte. 'I spent a lot of my money on booze, birds and fast cars - the rest I wasted.' Best ging diep, en dronk voor de goede zaak. 'In 1969 I gave up women and alcohol', sprak hij plechtig, om te vervolgen, 'and it was the worst 20 minutes of my life.'

Enfin, terug naar de reclames voor die Friese bank. Waarom doe ik het wél? Paar redenen.

1. Ik ken ze, ben al jaren klant.

Voorwaarde om 'ja' te zeggen op de commercial is dat ik, heus waar, een trouwe klant ben. Ze hadden Doutzen Kroes kunnen vragen, of Sven Kramer. Of mij. Voor de Friezen staat vast dat het authentiek moet zijn. En voorlopig breng ik meer geld naar ze toe, dan ik er haal (eerlijk gezegd doen alle belastingbetalers dat de laatste jaren, de schade van het bankwezen aan de schatkist bedraagt zo'n €80 miljard).
Ik ben bij Friesland Bank sinds begin 2007, toen ik as a starter een schamele 3 ton stalde bij de Amsterdamse vestiging. Met zulke belegde bedragen word je bij MeesPierson, Van Lanschot en de andere zogenaamde private banks weggehoond. Meestal door carrière-klerken in instappakken van Oger die hun 80k salaris snel willen bijplussen, zodat ze de levensstijl kunnen gaan voeren die past bij hun praatjes.
Als BN'er word je door zo'n type uitgenodigd voor een liquid lunch, liefst in een gelegenheid waar ze met je gezien willen worden. Vervolgens stort je wat geld, waarna je nooit meer iets hoort, op de afschriften na die je steeds herinneren aan dat pijnlijke Britse gezegde: 'An investment broker is somebody who invests your money until you're broke.' Intussen is de man van Van Lanschot vertrokken naar MeesPierson. Of andersom.
Bij Friesland Bank bleek dat iets anders te gaan. Ik kwam binnen via Leonie, de bazin van de Amsterdamse vestiging. Daarna heetten de employees gewoon Jeroen, Niek of Michel. En ze komen hun afspraken na. Da's fijn, maar niet zo vanzelfsprekend als een projectiel als yours truly op weg naar de kluis is.

2. Ze zijn trots, stoer & stug.

Hou ik van, als het om geld gaat. Geen geslijm. Maar bij FB gaat dat iets verder. Het feit dat ze mij durven vragen zegt al iets. Veel baasjes doen het in hun Y-front broekjes bij de gedachte dat een onafhankelijk denkend en (erger) handelend BN'er met zijn 'merk' gaat stunten. Bij Friesland Bank vinden ze dat wel spannend. Tijdens de shoot van twee filmpjes kwamen de directieleden zelf kijken, zonder zich hinderlijk te bemoeien. Aangenaam. Betrokken. Niet bang.
Ik word vaak gevraagd voor commercials, maar zeg vrijwel standaard 'neen'. Beetje oppassen, immers tóch journalist. En niet mee doen aan suffe verkooppraatjes, als entertainer. De reclamejongens van de Postbank benaderden mij eens. Niet leuk. Autobedrijf Leaseplan vroeg of ik even wilde helpen twee miljard spaargeld uit de markt te trekken. Niet saai (ik mocht in een filmpje Ferrari's de zee inschieten of Marijke Helwegen een geintje flikken), maar het verhaal rammelde. Soort greenwashing, want die autoboeren hadden er een heel krom groen verhaal bijbedacht. En zo zijn er nog een dozijn kleine en grote adverteerders die de vermetele moed hadden Kelder voor de kar te spannen. Allemaal voor bedankt.
Maar Friesland Bank is anders. Het is een stoer bankje, dat ab-so-luut onafhankelijk moet blijven. Twee jaar geleden probeerde een baasje de zaak te verkopen aan de Rabobank. Toen-ie stiekeme gesprekken opende en de Friezen in de Raad van Commissarissen erachter kwamen was het meteen bekeken: eruit! Alsof je de Elfstedentocht aan Unox verpatst. Dat doe je niet. Een bedrijf is nooit van één meneer, zelfs niet als-ie de topman is. Bij ABN Amro ging dat gruwelijk mis, en ING is nu het Internationale Nederlanden Groepje. Laat Friesland Bank vooral van zichzelf blijven.
Onlangs mocht ik het voltallige personeelsbestand van Friesland Bank toelichten waarom ik 'Het Gezicht' word. 'Door mij gaan jullie allemaal je baan kwijtraken!', opende ik pesterig, daar in het verre Drachten. Geintje. Het zal wel meevallen. Doel van de campagne is Friesland Bank profileren buiten de eigen provincie en en passant een miljardje nieuw spaargeld aantrekken. Vandaar de gedachte achter de commercial: grachtengordelkakker bezoekt de provinsje. Als het werkt kan de bank moeiteloos zelfstandig blijven en, wat mij betreft, over luttele jaren een grootbank opslokken. 'Over twaalf jaar kopen jullie de Rabo', hield ik de zaal voor. De Raad van Bestuur glimlachte hoffelijk, en dacht er het hare van. Met duizend werknemers, 25 vestigingen en een balanstotaal van €11 miljard is Friesland Bank te vergelijken met een handvol van de 147 lokale Rabobanken. De boerenbank heeft een balanstotaal van meer dan zeshonderd miljard euro, zeg het zestigvoudige van de Friezen. Niettemin, de recente geschiedenis heeft aangetoond dat bankiers in staat zijn tot rare dingen. Desnoods het wissen van hun eigen geschiedenis - en toekomst.

3. Ik vertrouw ze. Naiëf?

Niet onbelangrijk, zeker niet sinds de kredietcrisis. Het silhouet van de Frieslandbankier ziet er een beetje uit zoals de mannen van de Rabo. Ze hebben een zelfde soort boerengeschiedenis, dat verklaart iets. Dus: bruinige pakken, lange wijde pijpen, plompe schoenen met dikke veters, weinig wufte dassen en eau de toilette die riekt naar de Waddenzee.
Op hun 'dealingroom' te Leeuwarden spreken ze Engels met een Fries accent (of Fries met een Engels accent, daar wil ik vanaf zijn - die talen zijn verwant), wat mij een prettig gevoel bezorgt. Zo van: die stinken niet in alle cdo's, derivaten en andere 'structured products' van de snelle quants van Goldman Sachs en JP Morgan.
Dit geheel in tegenstelling tot de semi-snelle bankiers aan de Zuidas, die liever bij een echte bretellenbank in The City of The Street hadden gewerkt, en dus om in het gevlei te komen bij hun Angelsaksische meerderen besluiten van uw centen miljarden aan geïnfecteerde financiële producten te kopen. Hoef je niet bang voor te zijn in Leeuward'n. Je kunt er sparen, en krijgt dan 'een beste rente'. En als je iets komt lenen moet je eigen geld meenemen en betaal je rente. That's it. Niet sexy, wel duidelijk.

Ondanks alles: best spannend, zo'n commercial. Eigenlijk niets voor mij, want ik blijf toch wel roepen wat ik vind. Ook tegen die Friezen..