Voorwaartsch! (en niet vergeten de vuilniszakken te vullen)

Monday 19 March 2012

Zeker, partners van investeringsbanken en directeuren van woningbouwkolchozes verdienen alle steun bij hun legitieme looneischen, maar voor de verandering heb ik mij laten verleiden 'ns op te komen voor de wérkelijk minder bedeelden. Er ging enige milde chantage en een verschroeiend discours met taalmedicijnman Jan Kuitenbrouwer (die deze klus voor de vakbond doet) aan vooraf, maar vanaf vandaag is het dan officieel: uw altijd dienstbare zet zich in voor de schoonmakers. Kelder goes FNV?! Is er dan he-le-maal niets meer heilig in Nederland? Zoals goed en fout, links en rechts, schoon of vies? Uitleg.

Noem mij naïef of anders nostalgisch, maar vroeger was zo slecht nog niet. Je had bazen en knechten, en die gingen in een redelijke verhouding met elkaar om. Lang niet altijd, anders hadden we dat Kinderwetje van Van Houten in achttienzoveel immers niet nodig gehad. En die rooie vakbonden trouwens evenmin. Maar met de komst van De Welvaart werd niet alleen de staat vetter en bureaucratischer, ook bedrijven werden steeds meer gerund door mensen die zelden goed kunnen uitleggen wat ze doen: managers. Da's een slag mensen dat als je ze vraagt wat ze precies dóen antwoorden met onnavolgbare geheimtaal waarin ze vooral heel veel 'focusen' en 'aansturen', om 'de neuzen in kant op te krijgen' ofwel 'aligned', de 'core competence is immers key', en dat bedoelen ze dan uiteraard niet alleen 'top-down' maar voor alle 'stakeholders'. Ya-di-ya-di-ya-da. Bedrijven waar dergelijk vocabulair heerst worden vaak overbevolkt door consultants en spreadsheetmanagers. Mannen, meestal, die ook erg in de weer zijn met zaken die key zijn, vanuit de overtuiging dat het 'in the end allemaal draait om de bottom line'. U heeft geen idee wat hier staat. Ik ook niet. En de spreadsheetmanagers of hun bazen waarschijnlijk evenmin. Maar één ding staat vast: de portier, de koffiejuffrouw en de schoonmaker zijn het haasje. Die worden eruit geflikkerd, wat met een mooi woord 'outsourcen' heet. Dat is zeker zo duur als een vast dienstverband, maar de kosten worden elders weggepoetst en 'hr' heeft er geen omkijken meer naar. Kunnen die ook weer lekker in de weer met kwesties die key zijn.  

Focussen, key & kpi

Bij de Federatie Nederlandse Vakbeweging weten ze dit al lang. Die hebben het ook niet zo op managers, laat staan op de topdogs. Maar de vakbond zou de vakbond niet zijn als ze tegenover de terechte kritiek op de managementcultuur en managementspeak in 'de BV Nederland', ook voorstander is van een desastreus conservatief beleid dat Nederland opzadelt met een trage economie waar niet hard genoeg gewerkt wordt aan te veel low-tech producten (en dat laat ik dat misselijk makende filmpje' van FNV Bondgenoten, waarin Rutte als een lachende aso wordt neergezet, maar even onvermeld.) Star ontslagrecht, dwingende cao's en onbuigzaam pensioenbeleid lijken reuze flink en sociaal, maar helpen voorheen de arbeidersklasse geen stap verder. In tegendeel. Bedrijven 'outsourcen' vooral om onder het ingewikkelde Hollandse arbeidsrecht uit te komen. En, uiteraard, 'om te focussen op de kpi's'.... Bent U er nog? Excuus.

Schoonmaaksjeiks

Want ik wil hier en nu opkomen voor een groep serieus onderbedeelden. De schoonmakers. Weerloos zijn ze. Maar niet zinloos. Zeker niet voor een smetvrezige als yours truly. Schoonmakers zijn het putje van de arbeidsmarkt, de sluitpost van de spreadsheetmanagers. Ze verdienen belabberd, krijgen de eerste twee dagen geen ziekengeld, betalen hun reiskosten zelf. Uniek in de overigens zo overgereguleerde arbeidsmarkt. Werkgevers die mopperen dat klanten niet bereid zijn hogere loonkosten te dragen hebben een punt. Maar mag ik, beetje cynisch, dan wel opmerken dat zo'n dozijn bazen van schoonmaakbedrijven zich de Quote 500 binnen heeft gepoetst? Ergens komen die miljoenen van de families Geurts (met €345 mio nr. 78 op de Q500. Ze maakten in 2010 liefst 34 miljoen netto winst), Goedmakers (€175 mio, plek 178), Van Riemsdijk (€150 mio, Q208) en Van der Heijden (hekkesluiter met een luizige €85 miljoen op plek 326 van de meest recente Quote 500). De schoonmaakvakbond noemt ze smalend de 'schoonmaaksjeiks'. En toegegeven, ze hebben meer dan een punt, want de rijkenlijst halen te koste van anderen - da's volgens mij niet zoals het kapitalisme zou moeten werken.

Hoe hard kunt U zuigen?

Voorbeeldje. Philips besteed 1,3 miljoen euro minder aan schoonmaakwerk van tweehonderd poetsers in z'n nationale kantoren. Die sloebers moeten minstens dezelfde kwaliteit leveren voor minder geld. Vanuit een bedrijf in nood, dat is Philips immers, verdedigbaar. Maar als er allerlei tussenpersonen, van zetbazen tot payrollers, met de buit gaan lopen is dat wrang. Of bent u zelf wel bereid voor 9 euro bruto per uur (ex een standaard-korting van 15% voor een opleiding die je waarschijnlijk nooit krijgt) andermans rotzooi op te komen vegen? Nou dan. Of neem onze ministeries. Gelukkig krijgen we er daar steeds minder van. Maar als voorschotje op een bezuinigingsronde hebben de Ministeries van Buitelandse Zaken en SZW een kwart op het schoonmaakbudget gekenpen. Bravo, zeg ik als belastingbetaler, maar dat SZW staat voor sociale zaken, en zolang ze wel op stof maar niet op stoffige beleidsambtenaren bezuinigen lijkt het klein bier. Gevolg: er is een kaste ontstaan van nieuwe armen, ook wel werkende armen genoemd. Die schoonmakers, vaak wienig mondige nieuwelingen in dit voorheen zo gastvrije land, zuigen zich inmiddels het apelazerus om aan de targets van de spreadsheetmanagers te voldoen. ISS, 's werelds grootste schoonmaakbedrijf in handen van ondermeer Goldman Sachs, stelde als eis dat een schoonmaker 3.000 vierkante meter per uur moeten kunnen zuigen. Reden voor de Belastingdienst om niet met ze in zee te gaan. Zo hard zuigen lukt ze zelf op de Wallen niet. En ik weet niet hoe U woont, maar reken maar eens uit: ik zou mijn bescheiden kasteelwoning binnen 5 minuten moet kunnen stofzuigeren. Geen aanlokkelijk perspectief voor een smetvezige.

Ziehier de draai van een aanhanger van het rauwe kapitalisme naar het Rode Gelijk van ooit? Geenszins. Maar de beschaving van een samenleving valt af te lezen aan de omgang met dieren, gevangenen en schoonmakers. Zij ruimen onze rommel op en verdienen respect. Punt. En.. voorwaartsch!