Bericht van de Brenger van de Beschaving

Thursday 17 November 2011

Mijn nieuwe programma ‘Hoe heurt het eigenlijk?’ is nauwelijks door ‘de Algemeene’ op de buis geslingerd, of de discussie over een beschavingsoffensief ontbrandde. Of zoals producent Ewart van der Horst schaterde: ‘Wat Balkenende in 8 jaar niet is gelukt, lukt jou in 8 afleveringen.’

Dat lijkt wat overdreven, maar dat Hoe Heurt Het een elitaire snaar raakt staat vast. Wildvreemden werpen mij ongevraagd beschavingstips voor de voeten, en intussen voel ik mij door miljoenen ogen bespied. Gedraagt die polderdandy zich wel volgens de zelfgepredikte etiquette? Dus werp ik plichtmatig jassen in plassen, hou deuren open voor iedere passerende dame, ga altijd voor op de trap en bestuur mijn Italiaanse raspaard als een futloze hybride middenklasser. ‘Let op je snelheid!’, hoor ik mijzelf binnen de bebouwde kom prevelen. ‘Netjes voorrang verlenen!’ Pfff. Onbeschoft zwaar werk, dat leven volgens De Schrift van mevr. Amy Groskamp ten Have.  

AGRESSIE TE DOMBURG

Waar ‘Bij ons in de PC’ de nouveau riches 45 afleveringen lang een lachspiegel voorhield, is nu het Oude Geld aan de beurt. Lastige types, geloof mij, want als je achternaam in het rode- (adel) of blauwe boekje (patriciaat) prijkt is het wel zo chique televisie een minderwaardig of ten minste een eng medium te vinden. Waar de shoppende- en helicopter hoppende nieuwe rijken de camera omhelzen als hun weg naar onsterfelijkheid, trekken ‘nette families’ een wantrouwende wenkbrauw en een stijve bovenlip op bij het zien van een camerateam. Die angst voor de buitenwereld proefden we overal, maar was het beste merkbaar tijdens ons bezoek aan Domburg. De lome Zeeuwse badplaats vormt al generaties lang het zomerse decor voor badgasten van gegoede komaf. Ze hebben zich met zo’n zevenhonderd corporale types verenigd in Luctor et Emergo, een buitensociëteit van de Leidse studentenvereniging Minerva. Tijdens het draaien waren we soms even geneigd de Studentenweerbaarheid erbij te roepen, zo vijandig was de ontvangst. Alleen de kinderen hielden zich niet aan het protocol, en verklapten de missive die het Luctor-bestuur had uitgevaardigd: ‘Van mijn ouders mag ik niet met u praten’. Ach gossie. Eén puber was zo opgehitst tegen Het Gevaar uit Hilversum dat-ie mij een ‘happy slap’ verkocht. Na aangeboden excuses, voegde een ander uw Verslaggever toe: ‘Hoe is het om door iedereen gehaat te worden?’ Toen wij in het beroemde Badpaviljoen een gezelschap ‘Ladies who Lunch’ ontwaarden, voegde een van de parelkettingen ons toe: ‘Nee heur, met uw seurt willen wij niets vandoen hebben.’ Daarbij keek mevrouw ons niet aan en maakte een minachtend wegwerpgebaar. 

EEN BEETJE KLASSE KAN GEEN KWAAD

Zo waren er meer genante incidenten. Genant, vooral voor de zelfbenoemde elite. Vandaar dat u die fragmenten niet zag in ‘Hoe Heurt Het Eigenlijk?’.  Het programma vergelijkt oud en nieuw geld, maar doet dat met enige genade. Niemand wordt voor gek gezet, tenzij ze daar zelf uitdrukkelijk op aandringen. 'Hoe Heurt Het Eigenlijk?’ wil vooral oude gebruiken en tradities in beeld brengen. En ja, daar zit ook een politieke missie achter. Want een land waar de hufterigheid domineert en het populisme regeert, kan veel leren van oude families. Noblesse oblige of, zoals d’oude slogan van de Avro stelde: een beetje klasse kan geen kwaad. 

BEESTJES AFKNALLEN, HEURT DAT WEL?

En dan een dilemma. Oude families hebben veel sympathieke gebruiken. Van het berijden van krakerige Volvo’s en Peugeots, varen met onhandige houten zeilboten tot het bewonen van Spartaanse buitenhuizen. Eén hobby ligt wat gevoeliger: de jacht. Ze doen het allemaal. Waarbij zich een opvallende hiërarchie voordoet. Boeren schieten op kruipend (konijnen) en fladderend spul (eenden), nieuw geld scoort ‘The Big Five’ in Afrika en Oud Geld bedrijft de 'groene jacht'. Lees: herten en zwijnen en hier en daar een hoender. Als vegetariër en sympathisant van de Dierenpartij hebben ik het niet zo op dat voor de lol afknallen van levende wezens. Maar om heel eerlijk te zijn vind ik kleinschalig jagen, waarbij het dier een kans op ontsnappen heeft, stukken flinker dan de massaliteit van de bio-industrie. Zonder de jacht te willen promoten hebben we dan ook gemeend items over jagen niet bij voorbaat te censureren. Marianne Thieme, pardonneer mij, maar het hoort er gewoon bij, bij die oude families. En tegen het slipjacht-item van aflevering 6 zullen zelfs compromisloze dierenactivisten weinig te demonstreren hebben. De meute foxhounds wordt door de ‘Master with the Horn and The Hounds’ gefopt. Ze hollen niet bloeddorstig kwispelend achter een vos aan, maar achter een juten zak met vossenstront. Of moeten we het ophitsen van de honden, het opzwepen van de paarden en de beloning - een onwelriekende koeienpens - alsnog afserveren als intens dierenleed? Al goed. Dan co-presenteer ik volgend jaar Tussen Kunst & Kitsch wel of wordt eerste invaller bij Ontdek je Plekje.