Bij ons in… ‘pc’ open, ‘bv’ dicht

Friday 06 August 2010

Creative destruction is nodig voor vernieuwing, maar als je eigen kapitalistenshow sterft, doet 't toch pijn. Ofwel: bij deze de enige en algemene kennisgeving dat 'Bij ons in de BV' dood is. Geen bezoek, geen bloemen. Wel een in memoriam en enige uitleg. Plus: er is leven na de dood, 'Bij ons in de PC' herrijst!

Wat ging er mis? Of liever: wat ging er niet mis? De eerste serie van zes shows, najaar 2009, verliep veelbelovend. Het programma trok zo'n driehonderdduizend kijkers, wat voor het tijdstip (donderdagavond) en het beoogde publiek (hoogopgeleide jongeheren) lang niet slecht was. Vandaar dat de publieke omroep vroeg of wij nog 26 afleveringen konden maken. Wij is: de Hilversumse producent Tuvalu in samenwerking met 925TV BV, samen voor 60% eigenaar van het format. Zoals gebruikelijk in Hilversum was er gedoe over geld. Als u De Telegraaf en de PVV moet geloven, zijn de Hilversumse honingpotten onuitputtelijk. Vast staat dat de serie verlies liep. Tachtig mille volgens gebruikelijke Hilversumse rekentrucs, 8 mille volgens het kasboek. (Je zou zeggen: veeg wat staf-afdelingen, omroepdirecteuren en andere overhead van de hei, en tv is weer betaalbaar. Het zou helpen, en vooral veel vergadergezeur schelen. Maar dan nog: de tijden van 'Joop & John' keren nooit weder. In een kleine tv-markt als de onze kan tv-productie alleen interessant zijn als het format in het buitenland verkocht en geproduceerd wordt. Die kans is klein, dus moeten de Hollandse producenten het hebben van uitbuiting. Behalve de presentator en de producent zelf, wordt vrijwel iedereen afgeknepen met ultra-korte contracten en salarissen waar mijn tuinman de hark niet voor uit z'n hok haalt. Mocht u ooit te gast zijn en ontvangen worden door zo'n typisch Hilversums 'paardenstaartje', besef dan dat de twintiger in kwestie voor minder dan zeventienhonderd euro bruto per maand 16-urige werkdagen draait. Om kosten uit te sparen werden de voice-overs voor Bij ons in de BV ingesproken door de receptioniste en stond mijn ontzagwekkende assistente Nienke van Eck voor zegge €0 op de pay-roll.)

ER WAS IETS MIS, MAAR WAT?
Gelukkig is het klappen van 'Bij ons in de BV' niet alleen terug te voeren op geld. Weliswaar moesten we in de tweede serie met nóg veel minder toe, en leverde Uw Presentator 33% van z'n gage in. Maar zelfs dat gat klusten we dicht, thanks to genant gebedel en geschmier en enig 'meedenken' van de landlords aan de Zuid-as. Was er dan, zoals het vaak gaat, herrie op de redactieburelen? Integendeel. Daar werkte een kleine club goed gehumeurde tv-makers en gretige journalisten, waaronder een paar prettige vrouwspersonen en drie kleine kale (maar fijne!) mannen.
Nee, daar ligt het sneven van B.O.I.D.B.V. niet aan. Het stopt vanwege meer fundamentele quaesties. Zoals: kun je een programma over de wereld van de economie en de entrepreneurs maken voor een paar honderdduizend verwende kijkers met een gemiddelde concentratiespanne van 6 seconden? Ik weet hoe kritisch ze op economische onderwerpen zijn bij DWDD, en snap nu waarom. Niettemin: met het pitchprogramma Dragon's Den lukte het redelijk (hoe dom het is dat dit programma niet meer op de buis is leg ik binnenkort uit). Maar met de tweede serie 'Bij ons in de BV' was iets mis. Miste ik de vaardige autoritaire kennersblik van eindredacteur Ewart van der Horst (de man zette eerder RTL Boulevard en DWDD op het dagelijks tv-menu bij Kijkend Nederland), die voor de tweede serie uit het budget werd gesneden? Ik rende als een druk pratend tv-slaafje door die veel te grote onhandige kantoorkolos aan de Zuid-as. Mijn analyse, voor wat het woord van een dilettant waard is: we hadden vaak geweldige items en gasten, maar door het gejaagde tempo was het te oppervlakkig voor de insiders en te weinig entertainend voor kijkers die maar matig geïnteresseerd zijn in de wereld van 'het snelle geld'. Er was te weinig urgentie om te kijken, hoewel er in de line-up klinkende namen uit het polderkapitalisme prijkten.
Een bizarre bijrol is weggelegd voor het Commissariaat voor de Media. Daar hebben over-ambitieuze regelneven de richtlijnen zo strikt gedefinieerd dat eigenlijk ieder programma over ondernemen en zeker een pitchprogramma onmogelijk is geworden. 24/7 zie je op de publieke netten subsidievreters, campagne voerende politici en vertegenwoordigers van allerlei dubieuze deelbelangen hun hachje verdedigen, maar een ondernemer mag op tv niet met zijn bedrijfsnaam vermeld worden. Nu heb ik alle begrip voor de motieven van het Commissariaat, maar een fascinerend verhaal over een nieuw product vertellen is nog iets anders dan reclame maken. Dat zou ik nooit doen, want ik ben niet te koop. Voor niemand. Als de overheid honderden subsidiepotjes in stand houdt om ondernemersschap te stimuleren, is het een zinnige gedachte een programma op de buis te brengen dat beoogt te voorkomen dat iedereen in dit land softe studies doet en droomt van een ambtenarenbestaan bij de overheid of een big corp. Afijns, de rigide richtlijnen leidden er in het geval van B.O.I.D.B.V. toe dat we geen pitches mochten doen van bestaande producten, al zeker geen prijzen mochten noemen van de verboden waar, laat staan in enig opzicht 'wervend' mochten praten over het plannetje. Pfffff. Zo maak je een pitch-programma dus doelbewust kapot en kill je entrepreneurship. We sturen die jonge mensen die dromen van een eigen bedrijf wel weer door naar het loket voor een uitkering. Met de groeten van het Commissariaat.

EN TOEN STUURDE IK EEN MEELTJE...
Ook als de pitches op Dragon's Den-niveau waren geweest, zou 'Bij ons in de BV' geen kijkcijferkanon zijn geworden. Economisch nieuws = elitair nieuws. De rest van de bevolking kijkt voetbal, verwondert zich over de verregende vakantie van 'Yo & Wes' en is alleen in rijkdom geïnteresseerd als ze zich er aan kunnen vergapen of het gratis krijgen na aankoop van een Staatslot. Ondanks een geweldige sfeer op de studiovloer (waar je opmerkelijk genoeg als kijker niets van terugzag) bleven de kijkers weg. Maandagavond op Nederland 3 bleek een lastig time-slot, we zakten structureel onder de tweehonderdduizend kijkers. Dan wordt tv een duur spelletje met andermans centen. Vandaar dat ik daags na de zesteinde uitzending op 17 mei jl. mijn opdrachtgevers bij de KRO de volgende mail stuurde:

"TV-patroons, praten is altijd goed maar ik ben eerlijk gezegd een beetje aan het recupereren van Bij ons in de BV. Mijn eerste gevoel, reeds eerder uitgesproken: laten we stoppen. Ik vind het eerlijk gezegd onverantwoord om zoveel belastinggeld uit te geven aan zo weinig kijkers. Hoe liefdevol ook gemaakt, het programma scoort gewoon niet. Of dat aan het format, de presentator, de redactie, de producent, de avond of een combinatie daarvan ligt weet ik ook niet, maar het zou hypocriet zijn naar anderen te wijzen. Ik heb gewoon gefaald, laat mij te veel opjagen en ben er niet in geslaagd relevantie aan het publieke debat toe te voegen. Da's een hard oordeel, maar zo voel ik dat nu even. Ben ook beetje moe, de boog staat onbehoorlijk gespannen. Vervolgens, zo hoor ik van Tuvalu, valt er geen dubbeltje mee te verdienen. Integendeel, het kan alleen maar 'uit' als we medewerkers en leveranciers gruwelijk uitknijpen. Ik verwijt dat niemand, voor dit budget is het kennelijk lastig een studio-programma te maken. Dan weet ik al wat er gekozen wordt: Jort gaat ENG doen. Lekker goedkoop. Alleen ga ik mij nu vol op de 'PC' storten, een veel te belangrijk Ned 1-programma met tientallen draaidagen in het verschiet. Daarnaast voor Ned 3 als een BNN-puber filmpjes maken pas ik voor. Ik wil meer de diepte in, iets relevants maken over de wereld van het grote geld. Desnoods voor een select kijkerspubliek, maar dan wel topkwaliteit. Alles afraffelen in 2 minuut 30 is gewoon onverantwoord en onbevredigend."

OVER NAAR... HET CREMATORIUM VAN DE CREATIVITEIT!
Die mail kwam aan. De publieke omroep wenscht 'economie' in de programmering, dus hield vast aan een nieuwe 8-delige reeks vanaf 8 september. Ook de KRO probeerde mij met enige mitsen en maren over te halen nog een rondje te doen, maar toen de ononderhandelbare eis op tafel kwam dat de hele redactie- en productie naar het altijd gezellige AKN-pand aan de 's-Gravelandseweg in Hilversum moest pendelen... toen lag ik twee nachtjes wakker en stuurde een mail waarin ik bedankte voor de eer en het genoegen. Ik zag mijzelf niet in dat omroepkantoor, ooit pesterig het 'Crematorium van de Creativiteit' genoemd, mijn dagen slijten. Gewoon geen zin in. In mijn Quote-jaren probeerden boekhouders ons ook weleens uit het centrum van de stad te bonjouren, officieel omdat een kantoorkolos op een industrieterrein voordeliger was, maar officieus omdat zijn eigen Vinex-hel zo beter bereikbaar zou zijn met de lease-Vectra van de zaak. In het geval van de KRO ligt het weer anders: die worden keihard gekort en hebben de miljoenen nodig voor de reanimatie van Brandpunt. Die hechten niet erg aan een matig succesvol programma als de 'BV', noch aan een mediocre heidense presentator als moi. En geef ze eens ongelijk. Wat onverlet laat dat een economie-programma niet vanuit een dorp op de hei maar vanuit de bewoonde wereld gemaakt moet worden. Dat was, aldus de omroepdirecteuren, 'geen optie'. Vanaf 8 september dus geen 'BV". De KRO heeft nog wel geprobeerd een alternatief met Sofie van den Enk in het gat te proppen, maar ik begrijp dat de kijkers van Nederland 3 vooralsnog verblijd gaan worden met herhalingen van oude, eh, kijkcijferknallers.

EN DAN NU HET GOEDE NIEUWS....
... een verse serie van 'Bij ons in de PC'. De vijfde alweer, sinds de start in het najaar van 2007. De hogere omroepheren hebben besloten dat we van de zondag- naar de zaterdagavond gaan. Ik ken eerlijk gezegd niemand die zaterdagavond voor de buis hangt, maar het zal ongetwijfeld een wijs besluit zijn. En ach, die kijkcijfers - het zal wel. Ondanks het debâcle met de 'BV' hebben we goede zin. Er zijn nog zoveel verwende verhalen te vertellen en excentrieke types te portretteren. De PC-redactie begrijpt het beter dan ooit, met redacteur/regisseur Natasja van Wijk als bedenker van veel bizarre over-the-top items, redacteur Yvo van Regteren Altena als man van impeccable taste en connaisseur van verwende waren en mej. Karlijn Visser (ex-Party Girl of the Year) als ervaringsdeskundologe op de plekken en met de personages die hip & happening zijn. Zelfs de crew is voor de gelegenheid helemaal PC proof uitgedost in mijn eigen pakkenlijn van Fokke de Jongs firma SuitSupply.

Rafiek Williams en Martien van Vliegen, mijn sharp dressed camera- en geluidsman

Rafiek Williams en Martien van Vliegen, mijn sharp dressed camera- en geluidsman

KLAAR MET DE PC?
Meest gestelde vraag over het programma: 'Ben je niet een keer klaar met die straat?' Eerlijk gezegd wel, al blijft het de metafoor waar we alles aan ophangen. En de plaats delict voor de nu al legendarische 'PC tests' en straatinterviews. Maar áls er al nieuwe onderwerpen in de PC te halen zijn, wordt het werken je wel onmogelijk gemaakt door hysterische dagjesmensen die een BN'er met een camera ontwaren. Meestal zijn het jolige provincialen op gele huurfietsen, soms agressieve paupers die shots proberen te versjteren. Niet te doen, en soms grijp ik in (zie de 1e aflevering, dat wordt lachuh). Vandaar dat het format van 'Bij ons in de PC' niet alleen hangt aan die straat waar je van houdt of die je haat. Het komende seizoen krijgt de kijker nieuwe wenkbrauwfronsende personages geserveerd, van een richkid op champagnedieet tot een graaf die z'n verloren familiebezit uitdrukt in hectare leisteen op het dak en - heel voorspelbaar - de ontwikkelingen op tv-gebied sinds Mies Bouman en Willem Duys gemist heeft. Bravo. En ja, d'r zijn weer volop kirrende Vespa-meisjes, hysterische neringdoenden en gay best friends die hun hondje uitdossen in designerwear. Ik ga u voorstellen aan dr. Frodo, de niet te versmaden rimpeltjeskunstenaar van het Vondelpark. En aan Claes Konijn, die zich in Wassenaar bij voorkeur verplaatst per rijtuig (zeg nooit koets!). Ach, te veel om op te noemen. De 14 afleveringen beginnen op zaterdagavond 11 september.