KELDER EISCHT KONINKLIJKE PRIVILEGES

Monday 31 August 2009

Contra-paparazzo Luc Matter pareert Edwin Smulders

Hunnie wel, wij niet. Dat was, egocentrisch als ik ben, de eerste gedachte die mij bekroop toen ik vernam over de rechtszaak tussen de kroonprins en de geachte persmuskieten. Want waarom gunt de rechter Willem-Alexander & Maxima wél bescherming tegen paparazzi, maar blijven andere bekende tiepjes vogelvrij?

Alle begrip voor de koningskinderen en de prinses van de pampa. Van het paleis tot de skipiste en van de boot tot de bedstee gevolgd worden door persmuskieten en paparazzi - iedereen die daar luchtig over doet in de categorie 'hadden ze maar niet bekend moeten zijn' moet zijn onwetende mondje spoelen. Het valt namelijk niet mee, zoals een belastingaanslag, de vliegende tering en de rekening van mijn schoenmaker ook hard aankomen. Sinds Marilyn Monroe, prinses Di en Michael Jackson weten we dat al die aandacht ook niet per se karakterbevorderend en levensverlengend werkt. Niettemin: een autoritair afgedwongen en door de rechter mogelijk gemaakt totaal persverbod gaat ver. Auteur Daniela Hooghiemstra betrekt dit weekend in haar keurige bourgoisbode de stelling dat de kroonprins zich wel de lusten maar niet de lasten van De Uitverkorene laat welgevallen. 'Tegenover de verplichtingen van het koningshuis', stelt Hooghiemstra, 'staan bijzondere voorzieningen en privileges.' Het feit dat Willem-Alexander met alle middelen de nieuwsgaring rond hemzelf en zijn gezin wil verbieden via wetten en rechterlijke verboden 'getuigt van een zorgwekkend gebrek aan begrip voor de bindende en dienende rol die hij straks als koning in een moderne democratische samenleving moet gaan vervullen'.

Hoop moeilijke woorden, maar madame heeft een punt. Rekent u even mee? Sinds eind zestiende eeuw buiten de Oranjes hun machtsposities uit. Via brandschatten, exploitatie van de koloniën en al dan niet heimelijke deelname in koninklijke bedrijven bouwden ze aan een omvangrijk vermogen. Belastingvrij. Want waar u en ik meteen al eenderderde à de helft van het inkomen afstaan aan Wouter Bos, blijft het Koninklijk Huis blauwe enveloppen bespaard. Reken maar dat dat royaal kassa is. Al betalen ze geen contributie aan het clubhuis waar ze zelf voorzitter van zijn, hun bonnetjes dienen ze wel in bij de belastingbetaler. Hun paleizen worden permanent afgestoft, het rollende en vliegende speeltuig staat altijd startklaar. De Oranjes hebben dure hobbies en vinden, curieus genoeg, dat u en ik dat allemaal moeten betalen. Ze kosten hun onderdanen volgens de Rijksbegroting 114 miljoen euro, inclusief lakeien en hermelijnvlooien. Veel? Mwah. Een president is billiger maar levert in termen van folklore en vorstelijk vertoon veel minder entertainment value. Bovendien: die hele hofhouding slurpt net iets meer dan 0,02 procent van ons nationaal inkomen op. Te doen. En toch. Al stapt voor die bijstandsuitkering van ruim €1,9 miljoen geen handelaar van Goldman Sachs of JP Morgan onder z'n ganzendonzendekbed uit, ooit is het pay back time voor het jonge gezinnetje van de kroonprins.

Eerlijk gezegd zal dat gemopper over de monarchie mij jeuken. De republiek wordt vaak bepleit door Prinzipienreiters die strikt gesproken gelijk hebben (het erfelijke koningschap is hilarisch archaïsch), maar hun ingegraven standpunt met zo veel venijn en zo weinig historisch besef brengen, dat ik nog liever een operettemonarchie verkies boven hun soort democratie. Zoals de dandy Paul Veenhuijzen mij ooit toebulderde: 'Joh, dat koningshuis is toch het enige redelijke wat we in dit land nog hebben?' Precies.

Maar enigszins verbaasd over hun privileges ben ik wel. Waarom genieten zij zoveel meer privacy-bescherming dan andere so called Bekende Nederlanders? Juridisch lijkt dat onverdedigbaar, en je zou haast denken dat de benoeming van rechters - dat gaat per Koninklijk Besluit - de zittende magistratuur hoofs maakt. Als de uiterst chique parkeergarage-scene van mejuffrouw Yolanthe met die trefzekere voorstopper iets heeft aangetoond is het wel dat BN'ers niet vogelvrij behoren te zijn.

Wat mag wel en niet? Het eigen huis is heilig. Daar mag iedereen zich, net als bij brievenschrijverij, onbespied wanen. Foto's moeten volgens de rechter een nieuwsfeit bevatten, danwel bijdragen aan 'een publiek debat over een onderwerp dat maatschappelijk van belang is.' Oei. Wat is een nieuwsfeit? En wat is maatschappelijk van belang? Iemands nieuwe auto, tassie of liefde? U mag het zeggen.... niet?
Dan doe ik het zelf wel. Sinds al die miljoenen door frusto's bediende cameraatjes je intieme geluk als bekende smoel overal en altijd aanranden, bepleit ik een uitbreiding van de privacybescherming tot alle ruimtes met een duidelijk privé-karakter. Neus etend in de file, kaarslichtdinertjes en alle bestemmingen waar je niet komt zonder je paspoort te tonen. Enig idee hoe Hollanders zich in den vreemde gedragen als ze een Bekende Nederlander in het vizier krijgen? Neem dan maar meteen vier weken extra vakantie op. En zeg nou niet dat die BN'ers niet moeten zeuren omdat ze 'er voor hebben gekozen' en bovendien een hardship fee beuren die soms enkele tonnen maar meestal miljoenen bedraagt. Gel•l. De koningskinderen worden aardig bedeeld, maar geloof mij dat de overgrote meerderheid der BN'er-kudde minder dan 1 x Balkenende verdient. We proberen parazziproof de zomer door te komen, maar het blijft kamperen.

ps Jaja, ik weet het: yours truly is de laatst aangewezene om paparazzi en ander journalistiek schoftentuig te kapittelen. Immers, in mijn bladenjaren bemoeiden we ons graag met de speeltjes (huizen/boten/vrouwen) der grootkapitalisten. Tegenwoordig hol ik met camera's door de PC en omstreken (vanaf zondag 17 oktober begint een verse reeks op Nederland 1) om de ontspoorde decadentia te volgen. Maar behalve reputatieschade aan een enkeling die niet alleen veel geld maar ook de roe verdiende, levert dat weinig morele dilemma's op. Kinderen en huisadressen zijn off limits, en de KRO gaat nooit voor the kill. Rijkdom mag gedocumenteerd worden. Sterker: het zou zomaar kunnen dat we zo nu en dan een door de rechter gehonoreerd nieuwsfeit te pakken hebben. Overal en altijd, behalve op de daartoe niet bestemde plekken.