Schelmenstreken zkh staatsgeheim?

Thursday 11 February 2010

Brrr!! op 'de krukken' bij DWDD: geheimpjes die wij van Vadertje Staat niet mogen weten. Het gaat allemaal om de schelmenstreken van ZKH Prins Bernhard. Mag de waarheid, mede met het oog op de aanstaande troonbestijging van zijn blonde kleinzoon, vijf jaar na zijn dood, 34 jaar na 'Lockheed' en zestig jaar na de 'Indië-kwestie' eindelijk een keer aan de onderdanen bekend gemaakt worden?

Ach, misschien valt het allemaal mee en heeft Bernhard von Lippe niet meer lijken in de kast dan we vermoeden. Sterker, is er iéts waar wij van opkijken? Ieder nieuw schandaal zal de statuur van de prins extra glans verschaffen. Hij was de Berlusconi van Soestdijk: ja, Bernilo is een schelm, een stouterd, maar... who cares?

Vragen die wij dienstwillige onderdanen graag beantwoord zouden zien. 1. Zijn er vaker steekpenningen aangenomen dan alleen bij Lockheed en Northtrop? (Er wordt gelispeld over commissies op leveranties uit de jaren vijftig aan Argentinië.) 2. Is de prins, zoals co-auteur Harry Veenendaal en ik aannemelijk maken in ZKH, indirect betrokken bij wapenhandel en een staatsgreep tegen Soekarno? 3) Anything else, majesty?

De waarheid is ondermeer ondergestofd in dikke dossiers bij het Nationaal Archief, het Koninklijk Huisarchief en het Kabinet Minister President. En dan nog. Want wat als pikante papiertjes als staatsgevaarlijk wordt beschouwd of een te grote inbreuk zouden betekenen op de privé-sfeer van personen (lees: de koninklijke familie)? Dan houdt het stempel 'geheim' de stapels gesloten. Wat ook kan: een nijvere mandarijn heeft zijn vaderlandsliefde geuit met een strafbaar feit: archieven zijn vernietigd. Vraagteken. We weten het niet.

Wat we wél weten is wat er NIET bekend mag worden. Begin januari maakte het Nationaal Archief 'tientallen meters' openbaar. Dat hoort, de eerste dinsdag van het nieuwe jaar, vijf jaar na de dood van de betrokkene. Maar uit een ons via-via toegespeelde 'inventarislijst' van het Nationaal Archief blijkt dat de echt brisante kwesties rond de prins pas in 2025 respectievelijk 2050 naar buiten mogen. Zo'n inventarislijst is niets anders dan een inhoudsopgave die de archivarissen hebben aangelegd. In de kantlijn krabbelen ze ambtelijke aanwijzingen. Staat er {4: 2050} dan lees ik: 'Helaas, burger Kelder, dit dossier krijgt U op z'n best op Uw je sterfbed in te zien!'

Enfin, zo ziet zo'n kennelijk staatsgeheim ambtelijk stuk er dus uit. Lullig, eigenlijk. Maar tof om met 1,1 miljoen kijkers naar te kunnen gluren. Alleen al de hoofdstukken lezen als een jongensboek. Zo krijgen u en ik de 'Bureau-agenda van de secretaris mr. J.H. Kist' (stuk 12463) pas in 2050 te zien, zijn er 'Verzegelde enveloppen' uit 1976 die ook pas over veertig jaar kiekeboeh! gaan roepen en kunnen we tenslotte ook nog eeuwig wachten tot stuk 12524 onthult wordt: 'Visitekaartje, 1974'. Huh? Het interessantste wat mij betreft lijkt stuk 12536, dat het onderzoek van de Algemene Rekenkamer behelst naar de 'administratie van Prins Bernhard'.

Wie bepaalt eigenlijk wat geheim is? En besluiten ongecontroleerde paladijnen niet veel te snel dát iets staatsgevaarlijk is, zoals de Commissie Davids inzake Irak onlangs nog constateerde.

Sommige politici maken zich daar ook zorgen over. Stomtoevallig belde de middag voor de uitzending (het 'krukgesprek' was toen al bepaald) D66-kamerlid Boris van der Ham. D66 is zo'n beetje opgericht om de democratie te revitaliseren. Gezien de journalistieke achtergrond van veel oprichters wekt het geen verbazing dat openheid in het DNA van die club zit. Van der Ham schaart zich volledig achter de wens om alle relevante stukken rond Bernhard versneld te openbaren. Hij dient (samen met Femke Halsema) Kamervragen in bij minister-president JPB. (Download file">Boris' vragen bungelen onder dit document).

Het mooie van de opnames van De Wereld Draait Door van gisteren was de scripted reality die daar plaatsvond. Zo stiefelde Ronald Plasterk live de studio binnen, terwijl ik net zat te wapperen met de staatsgeheimen die uit zijn archief afkomstig zijn. Immers, het Nationaal Archief valt onder de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. 'Zeg Ronald, pas een beetje op je spullen', sprak ik vlerkerig, en overhandigde zijne excellentie de inventarislijst. Na de uitzending dronken we een biertje en bespraken de zaak. 'Dit soort dingen blijven ook voor ons geheim', sprak Plasterk tot mijn verbazing. Geheim is geheim. Behalve voor de Majesteit, uiteraard. Toen zoemde de mobiel van de minister, waarna hij lachend een sms van Archief-directeur Martin Berendse las. Plasterk, schaterend: 'Ik zal maar niet zeggen wat er in staat!' Exit Plasterk, met een gesigneerd exemplaar van ZKH onder de arm. Entree Mariko Peters, het beste geklede Groenlinks-kamerlid (dat mag bij modern grachtengordellinks) en momenteel in de Haagse loopgraven inzake Irak & Afghanistan. Licht gefrustreerd meldde ze dat ook zij met een initiatiefwet bezig is om misbruik van het stempel 'Staatsgeheim' te voorkomen. Of ze niet even mee kon doen aan die motie van Boris van der Ham? 'Sorry Mariko, dan moet je bij Femke zijn. Krijg net een sms dat jullie gaan meetekenen.'

Kleine wereld, veel geheimen. Nog wel.

Stukje service: bekijk hier de Inventarislijst. Download file

Download file